Anna Nehrebecka, Maja Komorowska, Edmund Wnuk-Lipiński

Przybycie kard. Józefa Glempa na konferencję

Kazimierz Kaczor

Krajowy Duszpasterz Środowisk Twórczych ks. Wiesław Al. Niewęgłowski

Maja Komorowska

Kard. prymas Józef Glemp

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Duszpasterstwo Środowisk Twórczych w Warszawie przygotowały konferencję panelową „Kościół a kultura w latach 80.”, która odbyła się dnia 20 maja br. (czwartek) w Kościele Środowisk Twórczych pw. św. Brata Alberta i św. Andrzeja Apostoła w Warszawie, przy Placu Teatralnym 18. Konferencja pierwotnie zaplanowana była na dzień 15 kwietnia br., jednak bliskość tragedii smoleńskiej i czas żałoby narodowej oraz fakt, że wielu spośród uczestników konferencji utraciło w katastrofie prezydenckiego samolotu przyjaciół i znajomych, wszystko to skłoniło organizatorów do przełożenia spotkania na późniejszy, majowy termin.

Zamiarem organizatorów było przypomnienie najważniejszych inicjatyw artystycznych i kulturalnych środowiska warszawskiego, zainicjowanych i powstałych za przyzwoleniem i pod opieką Kościoła, w czasach kiedy instytucje komunistycznego państwa dążyły do możliwie pełnej kontroli życia kulturalnego. Dekada lat 80. była pod tym względem okresem niezwykłym. Z jednej strony wszechobecna cenzura, likwidacja związków twórczych i stowarzyszeń artystycznych, szara codzienność stanu wojennego. Z drugiej zaś koncerty, wernisaże i wystawy, wykłady, prelekcje, sztuki teatralne i wieczory poetyckie organizowane w setkach świątyń na terenie całego kraju. Kościoły tego czasu stały się „wyspami wolności”.

Konferencja rozpoczęła się o 11.00 przed południem, od wprowadzenia, które wygłosili: ze strony Duszpasterstwa Środowisk Twórczych ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, ze strony Instytutu Pamięci Narodowej prof. Jan Żaryn. Słowo do uczestników konferencji skierował również gość honorowy Jego Eminencja Kardynał Józef Glemp Prymas Polski. W trzech panelach tematycznych podzielili się swoim świadectwem kolejno przedstawiciele środowisk naukowych i filmowcy, dziennikarze, wreszcie aktorzy, literaci i artyści plastycy. Najwybitniejsi przedstawiciele elit artystycznych i intelektualnych Warszawy przypomnieli o roli Kościoła w kulturze Polski lat 80. i swoim współudziale w tamtych wydarzeniach. Organizatorzy konferencji mają nadzieję, że uda się zrealizować zamysł publikacji pokonferencyjnej, dzięki której prezentowane fakty i wspomnienia trafią do obiegu naukowego, jak i szerszego grona zainteresowanych czytelników.

Program konferencji:

Wprowadzenie

• ks. Wiesław Niewęgłowski - Krajowy Duszpasterz Środowisk Twórczych
  Jan Żaryn - Instytut Pamięci Narodowej
  J. Em. Kardynał Józef Glemp Prymas Polski

Kościół i środowiska naukowe, filmowe

• Władysław Findaisen
  Andrzej Paczkowski
  Andrzej Rottermund
  Henryk Samsonowicz
  Lech Sokół
  Edmund Wnuk-Lipiński
• Rafał Marszałek
  Krzysztof Tchórzewski

Kościół i dziennikarze

• Magdalena Bajer
  Stefan Frankiewicz
  Ewa Heine
  Maciej Iłowiecki
  Jacek Moskwa
  Marcin Przeciszewski
  Stefan Truszczyński
  Maciej Wierzyński

Kościół i środowiska aktorskie, literackie, plastyczne

• Tomasz Budyta
  Kazimierz Kaczor
  Maja Komorowska
  Anna Nehrebecka
  Maciej Rayzacher
  Jerzy Zelnik
  ks. Andrzej Przekaziński
• Ernest Bryll
  Julia Hartwig
  Zdzisław Łączkowski
• Jerzy Kalina
  Wojciech Skrocki
  Gustaw Zemła